აბსტრაქტი :

წინამდებარე სტატიაში წარმოდგენილია შეზღუდული ხარისხის დემოკრატიული ლეგიტიმაციის ანალიზი იმ კანდიდატებისთვის, რომლებიც არჩეულნი იყვნენ  დახურული სიით, 2025 წლის 11 მაისს ჩატარებულ ალბანეთის საპარლამენტო არჩევნებში. მიუხედავად იმისა, რომ სისტემა მოქმედებს საარჩევნო სამართლებრივი ჩარჩოს ფარგლებში, არსებითია დიფერენცირება ფორმალურ ლეგიტიმაციასა და რეალურ სახალხო წარმომადგენლობას შორის. დახურული სია ზღუდავს ამომრჩეველთა შესაძლებლობას, აირჩიონ ინდივიდუალური კანდიდატები და გადასცემს ძალას პარტიული ხელმძღვანელობის სტრუქტურებს. შედეგად, კანდიდატები თავიანთი პოლიტიკური პოზიციის უმთავრეს ნაწილს იღებენ არა ამომრჩეველთა პირდაპირი ნებით, არამედ პარტიული იერარქიის მეშვეობით.

აღნიშნული კვლევა ამტკიცებს, რომ ეს მექანიზმი ასუსტებს წარმომადგენლობითი დემოკრატიის არსს, რადგან ამომრჩევლის კონტროლი შედეგებზე მნიშვნელოვნად მცირდება. კანდიდატების წინასწარ განსაზღვრული ჩამონათვალის არსებობისას, არჩევანი ხდება ფორმალური, ხოლო რეალური ძალაუფლება გადადის პარტიის ელიტებში. ეს ვითარება ამცირებს მოქალაქეთა სუვერენიტეტს და ახშობს პოლიტიკური ანგარიშვალდებულების მექანიზმებს.

ევროპული საარჩევნო მოდელების შედარებითი ანალიზი – შერეული პროპორციული სისტემები, ღია სიის პროპორციული მოდელები და პროპორციული სისტემები კორექციის მექანიზმებით – აჩვენებს, რომ ალტერნატიული ჩარჩოები ამომრჩეველს მეტად აძლიერებს და უზრუნველყოფს უფრო დაბალანსებულ წარმომადგენლობას. მითითებულმა შედარებამ ცხადი გახადა, რომ ალბანეთის დახურული სია წარმოშობს დისპროპორციულ შედეგებს და ხშირად აქცევს მოქალაქის ხმას პარტიის წინასწარ შერჩეული კანდიდატების ავტომატურ მხარდაჭერად.

სტატიის ძირითადი დასკვნაა, რომ დახურული სიის მეშვეობით არჩეულ კანდიდატებს გააჩნიათ მხოლოდ ფორმალური ლეგიტიმაცია. მათი არჩევა არ ეფუძნება ამომრჩეველთა უშუალო ნებას, რაც ქმნის დემოკრატიულ დეფიციტს და ანიჭებს პროცესს ნაკლებად წარმომადგენლობითი დემოკრატიის ხასიათს.

 

საკვანძო სიტყვები :

სახალხო სუვერენიტეტი; პარტიული დომინაცია; ამომრჩევლის ავტონომია; წარმომადგენლობითი დეფიციტი; საარჩევნო ანგარიშვალდებულება

სრული PDF:

PDF